श्री शंकराची आरती

अर्थ

समर्थ रामदास स्वामींची ही आरती श्रावणी सोमवार, महाशिवरात्री आणि शंकराच्या प्रत्येक पूजेत म्हटली जाते.

१. ज्याच्या गळ्यात ब्रह्मांडाची (मुंडांची) माळ डोलते, विषामुळे ज्याचा कंठ काळा झाला आहे आणि तिसऱ्या नेत्रात ज्वाळा आहेत; ज्याच्या मस्तकावर सुंदर गंगा आहे आणि तिथून निर्मळ पाणी झुळझुळ वाहते — असा शंकर.

धृपद: हे कापरासारख्या गोऱ्या शंकरा, तुझा जयजयकार असो; आम्ही तुला आरती ओवाळतो.

२. तो कापरासारखा गोरा, भोळा आणि विशाल नेत्रांचा आहे. अर्ध्या अंगात पार्वती आहे, गळ्यात फुलांच्या माळा आहेत, अंगावर विभूती उधळलेली आहे आणि कंठ निळा आहे — असा उमेवर प्रेम करणारा शंकर शोभतो.

३. देव आणि दैत्यांनी समुद्रमंथन केले तेव्हा अचानक हलाहल विष निघाले. ते तू (जगासाठी) प्राशन केलेस, म्हणून तुझे नीलकंठ हे नाव प्रसिद्ध झाले.

४. वाघाचे कातडे नेसलेला, नाग धारण करणारा, मदनाचा (कामाचा) नाश करणारा, पाच मुखांचा, मन मोहून टाकणारा आणि मुनींना सुख देणारा शंकर — शतकोटी रामनामाचे बीज मुखाने उच्चारतो. रामदास म्हणतात, रघुकुळाचा भूषण श्रीराम माझ्या अंतरात आहे.